Over Deep Democracy

Deep Democracy (The Lewis Method)

Deep Democracy is een visie, methode en theorie ineen. Het is een praktische en krachtige besluitvormingsmethodiek voor inclusieve besluitvorming, waarbij elke stem gehoord wordt, erkenning krijgt en meetelt. In dit proces wordt het alternatieve standpunt herkend, erkend en meegenomen. Deep Democracy is tevens een conflictresolutiemethode die helpt conflicten op te lossen.

Besluiten nemen waarbij de minderheidsstem wordt meegenomen

De besluitvormingsmethodiek die wordt gebruikt is ontworpen om te werken met groepen met een grote diversiteit. De visie beoogt inclusieve besluitvorming waarbij duurzame- en kwalitatief goede besluiten worden genomen. De kerngedachte van de methode is: zo veel mogelijk uiteenlopende invalshoeken verzamelen vooraf, met speciale aandacht voor het afwijkende standpunt. Dit standpunt is waardevol: er zit namelijk vaak een kern van waarheid in. Maar in de dagelijkse vergaderpraktijk vergeten we vaak te luisteren naar iemand die iets heel anders inbrengt. We vinden het onlogisch, gek of vreemd. En soms willen we niet luisteren omdat we snel willen beslissen. Door op deze manier om te gaan met tegenspraak verarmen we onze besluitvorming. In Deep Democracy wordt het afwijkende standpunt erkend, gehoord en ingesloten in dialogen en besluitvorming. Om ervoor te zorgen dat mensen zich uitspreken is een zekere mate van veiligheid nodig. Deep Democracy werkt procesmatig, dat wil zeggen dat er constant aandacht is voor een veilig klimaat zodat medewerkers zich kwetsbaar op durven stellen en zich vrij voelen om zich uit te spreken. Deep Democracy maakt de weg vrij om te zeggen wat gezegd moet worden opdat teams of afdelingen duurzame en kwalitatieve goede besluiten kunnen nemen waar iedereen zich aan committeert. Op deze manier ontstaat geen tegenwerking in de onderstroom waardoor vaak in een later stadium weer op besluitvorming wordt teruggekomen of besluitvorming onderuit wordt gehaald.

Conflicten oplossen: moedige gesprekken voeren

Deep Democracy is ook een conflictresolutiemethode: als er teveel spanning is in een groep en er speelt veel in de onderstroom, wordt besluiten nemen lastig of is helemaal niet meer mogelijk. Vaak weten we niet precies wat er aan de hand is maar voelen we dat er onuitgesproken issues zijn. Deep Democracy geeft handvatten om met deze lastige en vaak ongrijpbare materie te werken. Deep Democracy heeft gespreksmodellen en tools ontwikkeld om lastige issues met elkaar op een constructieve manier te bespreken en op te lossen. Deep Democracy gaat ervan uit dat groepen zelf hun oplossingen kunnen vinden voor de problemen waar zij tegenaan lopen door te faciliteren dat gezegd kan worden wat gezegd moet worden. Zonder conflicten uit de weg te gaan worden tegenstellingen en botsende standpunten samen met de groep onderzocht. Hierdoor oefenen medewerkers hun vermogen tot flexibiliteit en dialectisch denken. Door actief en empathisch te luisteren, en hierop te reflecteren, bereikt de groep een dieper niveau van luisteren:

Teams die regelmatig op deze manier gesprekken voeren ontwikkelen respect, waardering en vertrouwen en leren leiderschap delen. (Senge 1990).

Als eenmaal het conflict en de spanning opgelost is kan het team weer effectief met elkaar samenwerken en gaat de besluitvorming weer vanzelfsprekender. Het werkt als een frisse onweersbui waarna de lucht weer geklaard is.

Leiderschap

Deep Democracy biedt ook een visie op participatief leiderschap: De filosofie staat een inclusieve cultuur voor waarbij de stem van elke medewerker telt. Deep Democracy ziet sterk leiderschap in combinatie met het organiseren van inspraak van medewerkers als antwoord op complexe leiderschapsvraagstukken in een snel veranderende wereld waarin je als organisatie wendbaar moet blijven. Deep Democracy is er op gericht zo veel mogelijk wijsheid en potentie van elke medewerker in te zetten om de eenvoudige reden dat je als leider in je eentje nooit alle wijsheid in pacht kunt hebben, dat je blik als individu beperkt is en dat professionals steeds beter worden in hun werk. Met Deep Democracy maak je optimaal gebruik van de gecombineerde kennis van de groep.

De ijsberg

Het basismodel is de ‘IJsberg’. De ijsberg wordt niet gebruikt voor het individu maar voor de groep. Voor een effectieve samenwerking in organisaties en teams is een zekere mate van vertrouwen nodig en een continu bewustzijn de noodzakelijke informatie, die nodig is voor het uitvoeren van het werk, te delen. Hoe bereik je nu deze basis van vertrouwen? En hoe zorg je ervoor dat informatie gedeeld wordt?

De waterlijn

Over-Deep-Democracy-de-ijsberg-met-waterlijnDe sleutel hiertoe ligt in het laten zakken van de ‘waterlijn’ van de spreekwoordelijke ijsberg, zodat vertrouwen toeneemt en de nodige informatie boven water komt. Boven de waterlijn speelt zich namelijk alles af in het team wat bewust is en bekend is bij het team. Onder de waterlijn speelt zich alles wat af wat onbewust is en waar niet iedereen van op de hoogte is. Als de waterlijn zakt neemt de veiligheid toe en worden meer feiten, data gegevens maar ook motieven, belangen, emoties en meningen gedeeld. Het gevolg is dat er meer kennis beschikbaar komt en dat medewerkers zich meer gehoord voelen. Ze zullen merken dat hun bijdrage wordt gewaardeerd. Door deze procesgerichte aanpak loopt de communicatie vlotter, gaan besluitvormingsprocessen gemakkelijker, verdiepen relaties zich en wordt er constructief samengewerkt in een prettig klimaat. Het spreekt vanzelf dat dit leidt tot betere resultaten.

Toepassing

Deep Democracy wordt succesvol ingezet in 35 landen over de hele wereld door managers, maatschappelijk werkers, docenten, mediators, kunstenaars en -alhoewel het niets met politiek te maken heeft-, lokale en landelijke politici. Er zijn verschillende voorbeelden waar de conflictresolutie methode van Deep Democracy (in combinatie met helpende omstandigheden zoals de Truth Commission) ervoor zorgde dat er, ondanks decennia van apartheid, racisme en onderdrukking geen grootschalig gewapend conflict uitbrak. Siërra Leone, Zuid Afrika en Colombia zijn hier voorbeelden van. Op vele plaatsen waar stammenoorlogen op de loer liggen zoals in Kenia, wordt Deep Democracy ingezet.

Ik zet Deep Democracy in bij veranderprocessen, zelfsturing, teamcoaching, participerend leiderschap, bij het oplossen van conflicten en als methode ter verbetering van de communicatie.

Teams en organisaties die volgens de methode werken winnen aan effectiviteit.

Enkele misverstanden over Deep Democracy

“Deep Democracy werkt vertragend”.

Deep Democracy vraagt wel om enige scholing. Zonder metaskills als neutraliteit bijvoorbeeld is het lastig om een proces te begeleiden. En als leidinggevende is het belangrijk dat je leert hoe je je leidersrol kunt combineren met een meer faciliterende rol en hoe je dit transparant maakt. Maar eenmaal wat vertrouwder met de vaardigheden zal je merken dat besluitvorming juist sneller gaat, zeker als de groep gewend is aan de nieuwe manier van werken. Bovendien heb je geen ‘bounce back’ effecten meer na een besluitvormingsproces: er wordt niet terug gekomen op besluiten en medewerkers die het niet met het besluit eens waren maar niet gehoord zijn hoeven niet bewust of onbewust ‘tegen te werken’ . Zij hebben zich uitgesproken en hun minderheidsstandpunt is opgenomen in het meerderheidsbesluit. Ook eindeloos polderen en steeds het onderwerp doorschuiven naar het volgende werkoverleg behoort tot het verleden.

“Deep Democracy is niet anders dan andere facilitatiemethodes”

Doordat bij Deep Democracy de emoties worden meegenomen in het proces van besluitvorming en conflictresolutie, onderscheidt deze methode zich van andere facilitatiemethodes. Waar andere methodes vaak op het rationele en cognitieve niveau werken, zijn de grammatica en tools bij Deep Democracy ontwikkeld om procesgericht en diepgaand te werken. In organisaties denken we vaak dat we enkel met rationele processen te maken hebben: doelen, targets, strategieën. In werkelijkheid zijn de processen verre van rationeel. Ze gaan altijd over interpersoonlijke relaties waarin emoties, belangen, onuitgesproken motieven of conflicten spelen. De meeste leidinggevenden zijn veel van hun tijd kwijt om dit soort problemen op te lossen. Margareth Heffernan stelt dat uit onderzoek onder Europese en Amerikaanse managers is gebleken dat 85 % van hen erkende dat zij problemen hadden met conflicten op het werk. Deep Democracy geeft handvatten om meer grip te krijgen op deze vaak lastige kwesties.

“Deep Democracy is ‘vaag'”

Zoals eerder beschreven kent Deep Democracy vele toepassingen. De Lewis methode heeft zijn oorsprong in het gedachtengoed van Arnold Mindell, psychotherapeut en kwantumfysicus. Hij inspireerde zich tevens op de Tao. Deep Democracy is dus geworteld in spiritualiteit dat niets anders betekent als “bewustzijn met betrekking tot de menselijke ziel of het menselijke innerlijk zijn, dat zijn oorsprong in transcendentie heeft, of in relatie staat tot een hogere werkelijkheid”. Myrna en Greg Lewis, die opgeleid zijn bij Arnold Mindell, hebben dit gedachtengoed toepasbaar gemaakt voor professionals zonder psychologische achtergrond. Zij hebben de theorie gestructureerd, er een werkbaar model bij ontwikkeld en er praktisch toepasbare tools aan toegevoegd. De methode wordt in de zakelijke context in het bedrijfsleven toegepast en als zeer bruikbaar, doelmatig en effectief ervaren.