Deep Democracy: methodiek om zelfsturing te stimuleren in teams

21 juni 2016

Mainstream is wat we gewend zijn

Vanaf dat we klein waren is onze autonomie en creativiteit langzaam maar zeker ingeperkt. Meestal begint dit proces in het onderwijs. Ons vermogen om creatief te zijn is op zijn grootst rond ons vierde jaar. Spontaan stellen we vele vragen en zijn we nieuwsgierig. Ons onderzoekend vermogen is optimaal. Op school wordt deze autonomie en creativiteit ‘in banen geleid’. Je moet je ‘normaal’ gedragen, dus wachten op je beurt, CITO toetsen maken, en HET juiste antwoord geven op de gestelde vraag. Voordat je het weet ben je afgedreven van jezelf en ben je mainstream geworden: je hebt je geconformeerd aan de geldende norm. Mensen die hun authenticiteit behouden in hun schoolcarrière voelen zich vaak niet thuis; een buitenbeentje. We zijn gewend geraakt om in bepaalde formats te denken, opdrachten uit te voeren volgens bepaalde standaards en te reproduceren hetgeen we geleerd hebben. Dit heeft ons vermogen tot zelfstandig nadenken en handelen doen afnemen. De meesten van ons bereiken als volwassene vroeg of laat dan ook een staat waarin we meer op de automatische piloot ons werk doen, dan dat we in een staat van ‘flow’ zijn tijdens ons werk.

Gelukkig zijn er steeds meer uitzonderingen in onderwijsland die kinderen stimuleren innovatief, creatief, kritisch, probleemoplossend en sociaal te denken.

Deep Democracy stimuleert persoonlijk leiderschap en zelfregie

In de jaren dat ik met Deep Democracy werk in teams en organisaties heb ik gemerkt dat mensen door de methodiek weer in contact komen met hun eigen bron, oordeelsvermogen, creativiteit en assertiviteit. De methodiek stimuleert expressie, visievorming, verwoorden van standpunten, heldere communicatie, luisteren en besluiten nemen waar je zelf achter staat. Er wordt voortdurend beroep gedaan op het maken van je eigen keuzes.

deep democracy methodiek om zelfsturing te stimuleren in teams2Individu versus collectief

Toch is het niet zo dat iedereen daardoor een eigen koers gaat varen en het een monomane cultuur wordt. Deep Democracy brengt voortdurend de eigen behoeftes, belangen, visies, emoties en standpunten in contact met het collectief. Deep Democracy beschouwt de groep als systeem, niet als een verzameling individuen. Het is juist deze combinatie die teams effectiever maakt. Een mooi voorbeeld daarvan is het gespreksmodel voor inclusieve besluitvorming waarbij de minderheidsstem aan het meerderheidsbesluit wordt toegevoegd, zodat alle standpunten meegenomen worden in de besluitvorming en iedereen zich gehoord voelt.

Veiligheid

Natuurlijk is er veiligheid nodig om een dergelijk (leer)klimaat te doen ontstaan. Deep Democracy heeft methodieken die de spreekwoordelijke waterlijn van de ijsberg laten zakken, zodat veiligheid ontstaat. Vanuit dit klimaat gaat de groep met elkaar in dialoog. Belangrijke informatie, kennis en ervaringen, die anders onbenut blijven, komen dan boven de waterlijn. Het bespreken van lastige issues blijkt dan mogelijk. Het potentieel van het team wordt optimaal benut. Het resultaat is dat teams in staat zijn zelfstandiger te functioneren en de slagvaardigheid toeneemt.