In quarantaine maar niet alleen

25 maart 2020

Het zijn vreemde tijden. Velen van ons zitten werkloos op de bank of werken thuis. De dagelijkse routine is veranderd. De meesten van ons raken er langzamerhand aan gewend.

Kinderen zijn inmiddels geïnstrueerd om hun schoolprogramma thuis te volgen. Dat is een hele tour om dat te combineren met je eigen (thuis)werk. Het ene gezin heeft dit opgelost met discipline en strakke schema’s, het andere gezin blijft chaotisch. De spelletjes zijn uit de kast gehaald, er wordt gefacetimed met oma en gespeeld op de tablet. Om er even uit te zijn sjok je met familie door het bos of ga je naar de speeltuin. Pubers vervelen zich, de dagen duren lang.

Sandra Bouckaert Deep Democracy: In quarantaine maar niet alleen 1

Met al deze veranderingen beseffen we hoe belangrijk relaties zijn en merken we tegelijk hoe relaties onder druk komen te staan. Ik geef je in dit blog graag twee gespreksvormen mee die je live thuis of online kunt gebruiken om je relaties goed te houden. Je kunt ze met huisgenoten en familie doen maar ook met je leidinggevende, je collega of je samenwerkingspartner.

Relaties zijn Key in crisistijd

Wat mij raakt in deze tijden is de enorme creativiteit en verbindende kracht van mensen in crisissituaties. Bij mij in huis is de eerste quarantaine single uit, meubels worden gemaakt, er wordt gefietst, gewandeld, lekker gekookt en er worden nieuwe marketing strategieën bedacht. Er zijn lieve initiatieven van mijn kinderen en ik word uitgenodigd om op de app Houseparty de verjaardag te vieren van een vriendin. Dat was overigens erg geslaagd.

Buiten de eigen muren leidt de combinatie van creativiteit en empathie tot prachtige giften aan wildvreemden, indringende noodoproepen, en nieuwe initiatieven om noodlijdenden te helpen.

De meeste mensen laten zich van hun beste kant zien

De meesten van ons laten zich van hun beste kant zien. We doen daar erg ons best voor. We willen niet moeilijk doen over kleinigheden, we strijken een hand over het hart omdat de ander het moeilijk heeft, we zijn bereid te helpen. We rekken onze grenzen op en laten de beste versie van onszelf zien. We zijn tot dingen in staat waarvan we niet hadden gedacht dat we het konden. En omdat we allemaal ons beste beentje voorzetten, werkt dit ook nog eens aanstekelijk. We versterken elkaar. Dat geeft een gevoel van positiviteit en saamhorigheid.

Tegelijk missen we in deze tijd van sociale distantie contact. De behoefte aan contact werd mooi verwoord door een collega laatst tijdens een zoomcall: ’mooi om jullie koppen te zien!’ Het voelt pijnlijk elkaar niet meer te kunnen aanraken. Anderhalve meter afstand of alleen virtueel contact voelt ondraaglijk nu de situatie langer duurt.

Kort lontje

Na enkele weken quarantaine krijgen we ook een kort lontje. We maken ons zorgen. We slapen slecht. We denken veel na. We hebben gesprekken waarin we proberen een ongewisse toekomst te bezweren. We geloven dat het virus ons iets wil leren. We hopen op een betere wereld in het post virus tijdperk. We praten over zingeving. Je bekijkt je eigen leven en werk vanuit een nieuw gezichtspunt: op de kop, binnenste buiten, andersom. Bovenal willen we controle. Er zijn nog steeds mensen die hamsteren.

Ik sta in de supermarkt. Een vrouw verheft haar stem tegen de kassamedewerker. Een jonge vrouw wordt boos op de roepende dame. De moeder van de jonge vrouw probeert haar dochter tot de orde te roepen. Een vierde mevrouw wordt boos en zegt dat ze niet anders kan dan cash betalen omdat ze in de schuldhulpverlening zit. We lopen op de toppen van onze zenuwen. Diegenen die het al moeilijk hadden hebben het nu nog moeilijker. Ik weet niet of ik me ermee moet bemoeien. We vragen ons af of we mensen aan moeten spreken op gedrag. Moeten we scheldende mensen aanspreken? Moeten we ouders aanspreken omdat hun kinderen niet anderhalve meter afstand houden?

Ik krijg thuis zelf ook een kort lontje zo nu en dan. Vervelend want zo wil ik niet zijn. Omdat ik moe word van de hele dag alles anders te doen dan ik gewend ben. Van een vol hoofd met informatie, verwarde dromen ’s nachts, en vele ballen in de lucht houden. Van alles steeds van een andere betekenis te voorzien. Van alles steeds in een ander daglicht zien. Alles schuift en verschuift voortdurend. Gisteren is er alweer een andere werkelijkheid dan vandaag.

Hoe kun je nu, te midden van dit alles, zorgen dat je je relaties goed houdt en deze misschien zelfs verdiepen? Door mooie gesprekken te voeren die je verbondenheid versterken. Ik geef je graag twee gespreksvormen mee waarmee je je relaties kunt verdiepen:

  1. Het Gouden Pijlen Gesprek
  2. Let’s Talk Gesprek

Het Gouden Pijlen Gesprek

Sandra Bouckaert Deep Democracy: In quarantaine maar niet alleen 2Dit gesprek kun je voeren met je collega, samenwerkingspartner, leidinggevende, opdrachtgever, familie en vrienden. Ik voerde talloze ‘Gouden Pijlen Gesprekken’ met mijn levenspartner, mijn moeder en mijn collega’s. Het zijn stuk voor stuk bijzonder waardevolle gesprekken geweest.

Het principe is dat je een waarderend gesprek voert. Je gooit een regen aan gouden pijlen over de ander heen en de ander laat de pijlen binnen komen. Daar leer je uit. Je deelt je inzichten, en vertelt de ander wat je met die inzichten gaat doen. Het gesprek bestaat uit 4 stappen.

Stap 1: maak veiligheidsregels

Dit klinkt gek, want je zou denken: het is toch een positief gesprek! Ja, dat is zo. Maar je onderschat de kracht van complimenten. We zijn zo gewend om negatieve kritiek te krijgen dat de gouden pijlen je stevig kunnen raken. Daarom zijn de veiligheidsregels er.
Wat moet je je voorstellen bij een veiligheidsregel? Denk bijvoorbeeld aan: ’laten we de complimenten die je ontvangt niet afzwakken maar proberen om ze echt binnen te laten komen’. Zorg dat je allebei akkoord gaat met de veiligheidsregel die door één van jullie wordt voorgesteld. Zo niet, voeg dan toe wat de ander nodig heeft om mee te kunnen gaan met jouw veiligheidsregel, net zo lang tot je beiden akkoord gaat. Je kunt beiden veiligheidsregels inbrengen. Intenties vanuit Deep Democracy zijn:

  1. Niemand heeft monopolie op de waarheid,
  2. We leren, over onszelf en de situatie.
  3. We doen dit om de (samenwerkings)relatie te verbeteren.

Stap 2: Gouden pijlen gooien

A begint en geeft complimenten aan B. Alles wat je waardeert aan deze persoon vertel je. Wat kan hij/ zij goed? Welke karaktereigenschappen vind je fijn? Welke waarde voegt deze persoon toe aan jouw leven? Welke gewoontes van hem of haar vind je mooi etc. B luistert, stelt geen vragen, gaat niet in gesprek. Tot A helemaal klaar is. A bezorgt B een douche aan complimenten. Zorg dat je het meent. Pas als A helemaal klaar is draai je de rollen om. Doe eventueel een tweede ronde als er nog nieuwe complimenten in je opkomen naar aanleiding van de eerste ronde.

Stap 3: Kernen van waarheid

Ieder bezint zich op hetgeen gezegd is in stap twee, en spreekt uit wat hem/haar daarin heeft geraakt. Wat zegt dit over hem-/haarzelf? Ontvang het compliment en zeg dank je wel. Eigen je het compliment toe en laat het binnenkomen. Deel welke gouden pijl jou heeft geraakt en vertel wat het zegt over jou. Je kunt de zin ‘wat mij raakte was… en ik realiseer me dat ik…’ gebruiken. Vlak het compliment niet af, maak jezelf niet klein. Eerst A daarna B.

Stap 4: Wat ga je doen?

Vertel de ander wat dit betekent voor je persoonlijke ontwikkeling en groei en wat je hiermee gaat doen. Ben je je bewuster geworden van iets dat je al wist van jezelf? Heb je nu een andere kijk op jezelf, op hoe anderen jou zien? Heb je verborgen talenten of mooie eigenschappen ontdekt? En wat ga jij hiermee doen?
Aan het einde van dit gesprek zul je merken dat je relatie is verdiept en dat je de ander vaak anders ziet. Soms komt er een heel nieuw deel van deze persoon, of uit diens leven naar voren wat je nog niet kende.

Het is natuurlijk fijn als je relatie positief is zodat je dit waarderend gesprek kunt voeren. Maar dat is niet altijd zo en dat is normaal. Juist in tijden van crisis, als je behoefte hebt aan begrip, troost en waardering, en terug geworpen wordt op jezelf kun je je er pijnlijk van bewust worden dat je al enige tijd één en ander hebt laten liggen of dat je de relatie verwaarloosd hebt. Crisissen leggen zaken bloot. Misschien zijn er irritaties, cijfer je jezelf teveel weg in de relatie, voel je je niet verbonden, ben je boos, teleurgesteld of eenzaam. En we worden na de eerste tijd waarin we nog goede moed hadden ook vermoeider en gestresster. We zitten op elkaars lip en dan kan het zo maar zijn dat het niet meer zo gezellig is… Dan is het tijd voor een Let’s Talk Gesprek.

Het is niet alles goud wat er blinkt: het Let’s Talk Gesprek

Sandra Bouckaert Deep Democracy: Lets Talk 4Dit gesprek kun je voeren met je collega, samenwerkingspartner, leidinggevende, opdrachtgever, familie en vrienden.

Je voert dit gesprek als je onenigheid hebt, een meningsverschil bijvoorbeeld. Of als je een conflict hebt of vastgelopen bent in de communicatie. In alle gevallen waarin praten is gestopt, moeilijk is, of spanning geeft kun je dit gesprek voeren. Het gesprek bestaat ook weer uit vier stappen:

Stap 1: topic en veiligheidsregels.

Samen bepaal je het onderwerp en maak je (veiligheids)afspraken. Vanuit Deep Democracy zijn er een aantal intenties waar je mee kunt beginnen:

  1. Niemand heeft monopolie op de waarheid,
  2. We leren, over onszelf en de situatie.
  3. We doen dit om de (samenwerkings)relatie te verbeteren.

Zorg dat je deze eerst onderschrijft en voeg dan nog specifieke veiligheidsregels toe als het nodig is. Een voorbeeld van een veiligheidsregel is dat bijvoorbeeld alles wat gezegd wordt tussen jullie blijft. Zorg dat je allebei akkoord gaat met de veiligheidsregel die door één van jullie wordt voorgesteld. Zo niet, voeg dan toe wat de ander nodig heeft om mee te kunnen gaan met jouw veiligheidsregel, net zo lang tot je beiden akkoord gaat. Je kunt beiden veiligheidsregels inbrengen.

Sandra Bouckaert Deep Democracy: In quarantaine maar niet alleen 3

Stap 2: Zeg Alles! (pijlen gooien)

A begint. B luistert, stelt geen vragen, gaat niet in gesprek. Tot A helemaal klaar is. Pas als A helemaal klaar is draai je de rollen om. Doe eventueel een 2e ronde. Verdedig jezelf of de ander niet. Wees niet beleefd. Val aan! Hoe scherper de pijlen hoe gemakkelijker het conflict later op te lossen is. Doe eventueel een tweede ronde. Een voorbeeld van een goed pijl is: ‘ik vind het heel vervelend als jij elke avond moppert omdat ik de afwasmachine niet goed heb ingeladen. Ik word daar op mijn beurt heel chagrijnig van’.

Stap 3: Kernen van waarheid

Ieder bezint zich op hetgeen gezegd is in stap twee, en spreekt uit wat hem/haar daarin heeft geraakt. Wat zegt dit over hem-/haarzelf? Let op dat je hier niet opnieuw pijlen gaat gooien. Doe je dat wel, dan ga je eerst terug naar stap 2. Het gaat in deze stap over reflectie, inzicht en bezinning, niet meer over frustraties, verwijten en aanvallen. Gebruik de zin: ‘wat mij raakte was… en ik realiseer me dat ik…’ In deze stap komen vaak diepere inzichten over jezelf en leer je over jezelf.

Stap 4: Los op

Bespreken van de oplossing: actieplan, afspraken en besluiten voor de toekomst. Je neemt hierbij alles mee wat er tot nu toe door jou en je gesprekspartner is gezegd. En je neemt de besluiten zodanig dat je het er beiden mee eens bent.

Mocht je zowel het Gouden Pijlen Gesprek als het Let’s Talk gesprek willen uitproberen, doe ze dan los van elkaar. Liefst met één of meerdere dagen ertussen. Start altijd met waar je bent: ben je geïrriteerd en boos? Doe in dat geval een Let’s Talk Gesprek. Ben je in de mood om iemand te waarderen? Doe dan een Gouden Pijlen Gesprek. En vraag natuurlijk of die ander dat ook wil.

Sandra Bouckaert Deep Democracy: In quarantaine maar niet alleen 4

Het Gouden Pijlen Gesprek en het Let’s Talk Gesprek zorgen voor een open en gelijkwaardige communicatie. Als je ze regelmatig doet kun je ook aan je relatie werken. En kan het zelfs een therapeutische werking hebben.

In crisissituaties is het steeds de kunst verbinding te zoeken door je kwetsbaar te tonen. Daardoor word je sterker en is leed beter te dragen. Ook als je jezelf even kwijt bent, angstig bent, of het even niet meer weet.

Met wie ga jij een Gouden Pijlen Gesprek of een Let’s Talk Gesprek voeren?

Geef een reactie