Kampvuurgesprek

Voor wie?

Teamleiders, managers en directie. 

Wil je

• Inspraak organiseren omdat je graag de expertise en inzichten van medewerkers wilt benutten bij belangrijke besluiten?
• Mensen meer betrekken bij de organisatie en de besluiten die er genomen worden?

Ben je

• Benieuwd naar andere invalshoeken? Bijvoorbeeld hoe je cliënten/klanten denken over een dienst, een product of over klantbejegening?
• Op zoek naar een krachtige intervisiemethode?

Volksraadpleging vroeger en nu

Een volksraadpleging is een middel waarbij communities of burgers rechtstreeks hun mening geven over een belangrijke kwestie of wet. Verschillende culturen en staten hebben in uiteenlopende vormen Raadplegende gesprekken toegepast, zowel in het verleden als vandaag. Bij de Oude Grieken in de democratie van Athene stemden burgers in de volksvergadering (Ekklèsia) rechtstreeks over wetten en oorlog/ vrede. In Afrika (Botswana) werden traditionele volksraadplegingen gehouden, de zogenaamde Kgotla. Bij Germaanse en Keltische stammen werden beslissingen vaak genomen in volksvergaderingen (het Thing). Dit waren collectieve raadplegingen. Zwitserland kent sinds de middeleeuwen de “Landsgemeinden”:
openluchtvergaderingen waar burgers over wetten en belastingen stemden. Tegenwoordig kent Zwitserland, net als een aantal landen in Latijns Amerika en in Scandinavië regelmatige referenda en volksinitiatieven. Napoleon gebruikte plebiscieten, peilingen (een door de overheid georganiseerd werden, een raadgevende volksraadpleging die niet juridisch bindend is) om zijn macht te legitimeren bijvoorbeeld over zijn keizerschap. Sindsdien heeft Frankrijk meerdere referenda gekend, onder andere over de Europese grondwet (2005) en heeft Parijs sinds 2021 zelfs een permanent burgerparlement het recht op opvolging kent. Sinds de 19e eeuw organiseren veel staten in de Verenigde Staten volksinitiatieven en referenda over belastingen, sociale kwesties en grondwetswijzigingen. In het Duitstalige België bestaat sinds 2019 een burgerparlement. Het parlement presenteert ieder jaar wetsvoorstellen aan het gekozen parlement en houdt de opvolging in de gaten. Nieuw beleid voor zorg, migratie, vergrijzing kreeg op die manier vorm.

Kortom: van de Atheense democratie tot Zwitserse Landsgemeinden en moderne referenda wereldwijd: de volksraadpleging komt voor in vele culturen. In sommige culturen was het een vaste democratische praktijk (Athene, Zwitserland), soms was het een instrument van leiders om hun macht te legitimeren (Napoleon en moderne autoritaire regimes). Het doel van een kampvuurgesprek zoals ik het inzet is een raadpleging. Je vraagt je team, je afdeling, je organisatie, je cliënten of klanten om advies. Om de eenvoudige reden dat je als leider niet altijd gelijk hebt, niet alles kunt weten en verschillende invalshoeken ervoor zorgen dat je wijze besluiten neemt. Idealiter doe je regelmatig Kampvuurgesprekken voor een vaste democratische praktijk. Het resultaat? Collectieve visies die je samen ontwikkelt worden door iedereen herkend, gedragen en verspreid. 

Thing, Germaanse Volksraadpleging, het Thing

Het Kampvuurgesprek is een combinatie van Deep Democracy, de Germaanse Volksraadpleging en het Kampvuurgesprek door de Academie voor Organisatiecultuur ontwikkeld. He

t Thing (ook wel ding of ting) was de volksvergadering van de Germanen, vooral bekend uit Scandinavië, IJsland en Germaans continentaal Europa. De volksraadlpeging vond plaats op en heilige plaats, een heuvel, veld, bij een heilige boom of steen. Het was verboden om op dat gebied, dat heilig verklaard werd, wraakacties of geweld te plegen. 

Het stamhoofd, een koning of priester (gothi), opende de vergadering. Soms werd er een dierlijk of menselijk offer gebracht om de goden goedgezind te stemmen. De aanwezigen waren vrije mannen, vrouwen hadden helaas geen stemrecht. De Vrije mannen namen hun wapens mee, het betekende zowel vrijheid als ‘recht om mee te beslissen’. Voorstellen werden door woordvoerders van de clan of leiders besproken. Je kon laten weten dat je instemde door lawaai te maken met je wapen. Stilte betekende afkeuring. Luid gejuich betekende dat een voorstel goed werd ontvangen. Het Thing diende ook als rechtbank: geschillen, bloedwraak en erfenissen werden daar behandeld. Een eed werd gezworen op heilige voorwerpen, zoals een ring of wapen en was bindend.

Hoe werkt het kampvuurgesprek?

Degene die het initiatief neemt tot een kampvuurgesprek, meestal een leidinggevende. Hij of zij  legt een vraag voor aan zijn team, aan de directie, klanten, OR, of welke groep dan ook waar hij raad en advies van wil. Samen met  de facilitator, die het gesprek leidt, bereidt hij de bijeenkomst voor. Tijdens de bijeenkomst deelt de groep inzichten, visie en wijsheid om de leidinggevende te helpen een voor de organisatie goed besluit te nemen.

Een kampvuurgesprek duurt twee à drie uur en bestaat uit 4 stappen:

Stap 1. Het formuleren van de vraag

De leidinggevende stelt zijn vraag aan de groep, bijgestaan door de facilitator. Hij of zij kan een voorwerp meenemen zoals de Germanen een heilig voorwerp meenamen om een eed af te leggen. In het Kampvuurgespek laden we dit voorwerp met de kern van het thema, het vraagstuk of de kernwaarde die belangrijk is tijdens het Kamvuurgesprek. Dit kan een mooie steen, een ornament, een kunstwerk, een historisch voorwerp of een betekenisvol voorwerp in het gebouw van de organisatie zijn. Dit voorwerp wordt in het midden gelegd tijdens de bijeenkomst, zodat iedereen als vanzelf wordt herinnert aan de bedoeling en zich focust op het gesprek. De leider licht toe waar de bijeenkomst over gaat, wat het doel is en vertelt iets over het voorwerp in relatie tot het Kampvuurgesprek. Het Thema van de bijeenkomst, de vraag die de leider aan het ‘volk’ voorlegt en de inleiding bij de start wordt voorbereid door de facilitator. 

Stap 2. Check-In

Doel  is je om af te stemmen op de bijeenkomst en op de mensen met wie je de bijeenkomst in gaat. Er worden 1 tot drie vragen gesteld, die voorbereid zijn met de facilitator. Je kunt bijvoorbeeld vragen: ‘waar wil je vandaag een besluit over nemen’ of ‘hoe zit je er vandaag bij en hoe is het om voor je om aan deze bijeenkomst deel te nemen?’ De leider start zelf met inchecken. Vervolgens gaan de deelnemers verder, niet op het rijtje af maar in “popcorn style”: iedereen kan een beurt nemen wanneer hij of zij dat wenst. Er wordt niet op elkaar gereageerd en er worden geen vragen aan elkaar gesteld. Aan het einde van de Check-In vat de facilitator samen wat er gezegd is. Wie dat wil mag een voorwerp meenemen dat symbool staat voor de kern van de bijeenkomst. Tijdens het inchecken kan dit in het midden gelegd worden, om het voorwerp van de leider heen. De persoon die het voorwerp meebracht kan er iets over zeggen. 

Stap 3. Verduidelijking van de vraag

De groep stelt verduidelijkende vragen aan de leidinggevende. De facilitator helpt aan het einde van deze ronde de leidinggevende de vraag aan te scherpen of te verduidelijken, naar aanleiding van de vragen van de groep. 

Stap 4. Delen van de collectieve wijsheid

De groepsleden stappen naar voren en delen hun visie, geven hun kijk op de zaak en geven advies. Ze mogen dat doen vanuit hun eigen rol maar ook vanuit een andere rol, bijvoorbeeld de rol van de patiënt of de klant. Tijdens stap drie luistert de leider. Hij of zij stelt geen vragen en reageert niet op wat er gezegd wordt. Deelnemers mogen meerdere keren hun mening geven. In de slotronde, waarin gevraagd wordt kort en bondig advies te geven mogen deelnemers hun instemming geven door ‘wapengekletter’. Ze mogen daartoe voorwerpen meenemen waar ze lawaai mee kunnen maken. De leider die goed luistert kan uit de stilte of het gejuich afleiden welke ideeën breed gedragen worden en welke niet. 

Stap 5. Besluit en delen besluit

De leidinggevende trekt zich terug. De deelnemers hebben pauze, mogen ontspannen, eten en drinken. Tijdens de afzondering neemt de leider een besluit. Na 20 tot 30 minuten deelt de leider het besluit (of meerdere besluiten) met de groep en bedankt de groep. Tot slot checken we uit. 

Je kunt de methode ook als (krachtige!) intervisiemethode inzetten. Diegene die het initiatief neemt voor een Kampvuurgesprek is in dit geval niet de leidinggevende maar een teamlid met een vraag over bijvoorbeeld een praktijkcasus.

Ja, ik wil graag meer informatie over dit product

Wat anderen zeggen..

Ik volg je al enige tijd via LinkedIn, hoofdzakelijk vanwege de positieve, mooie filmpjes. Ik wil graag wat met je delen.

Vorige week organiseerde ik een studiemiddag op onze school, PRO De Baander in Amersfoort. Met de PLG (professionele leergemeenschap) arbeidstoeleiding zijn wij al enige tijd aan het onderzoeken hoe wij LOB (loopbaanoriëntatie en ontwikkeling) passend in onze organisatie vorm kunnen geven. De middag stond in het teken van het presenteren van een model hiervoor, waarbij we de teamleden uitdaagden om mee te denken over een verdere invulling.

In de voorbereiding kwam ik via jou de werkvorm “kampvuurgesprekken” tegen.

Een mooie manier om het team kennis te laten maken met deep democracy.

Na een theoretisch gedeelte in de aula op 1,5 meter waarbij ik iets uitlegde over de herkomst en wat er komen gaat gingen we naar buiten.

Er waren 6 kampvuren gemaakt en het team had zich opgedeeld in groepjes van 5. Een leider en een facilitator werden in overleg per groepje aangewezen. Zelfs de talking stick was aanwezig, kleurrijk versierd door leerlingen. Fase 1, het stellen van de vraag hadden wij, gezien de tijd, verzorgd. Er waren 7 thema’s waaruit gekozen kon worden.

We hadden de bijeenkomst aangekleed met glühwein en apfelstrudel, dekens en een vuurpot.

Uiteindelijk hebben alle groepen zeker twee thema’s behandeld, en gaan wij de opbrengst teruggeven. Veel collega’s waren uitgedaagd en voelden zich gehoord. Er waren vragen over deep democracy en ze keken terug op een waardevolle middag, die naast de gewenste opbrengst ook veel voor de teamvorming betekende.

Ik wil je danken voor jouw inspiratie en wellicht benader ik je tzt voor een nadere samenwerking. Hieronder nog wat foto’s van de middag.

Vriendelijke groet

Paul Feitz, Docent Bouw en Hout, De Baander